تفاوت هرزگرد ثابت و هرزگرد سفتکن؛ نقش هرکدام در موتور خودرو چیست؟
در سیستم انتقال قدرت موتور خودرو، استفاده از واژههای “هرزگرد” و “تسمه سفتکن” بسیار رایج است و گاهی این دو به اشتباه به جای یکدیگر به کار میروند. اگرچه هر دو قطعه به چرخش و کارکرد صحیح تسمههای خودرو کمک میکنند، اما طراحی مکانیکی و وظایف فنی آنها با هم تفاوت دارد.
هرزگرد ثابت چیست؟
هرزگرد ثابت که به آن فولی هرزگرد ساده نیز میگویند، قطعهای است که روی یک نقطه ثابت از موتور پیچ میشود. این قطعه قابلیت حرکت رفت و برگشتی ندارد.
کاربرد و وظیفه:
- تغییر مسیر تسمه: عبور دادن تسمه از نقاط تنگ و پیچیده موتور.
- کاهش ارتعاش طولانی تسمه: در مسیرهای طولانی بین دو فولی بزرگ، هرزگرد ثابت قرار میگیرد تا از شلاق زدن و نوسان تسمه جلوگیری کند.
هرزگرد سفتکن چیست؟
هرزگرد سفتکن (تسمه سفتکن) مجهز به یک مکانیزم پویا است. این قطعه معمولاً روی یک بازوی متحرک سوار است که به وسیله یک فنر قوی، سیستم هیدرولیکی یا یک پیچ تنظیمی دستی، به سمت تسمه فشار میآورد.
کاربرد و وظیفه:
- تنظیم خودکار میزان سفتی تسمه:
- جذب ضربات ناگهانی:
جدول مقایسه هرزگرد ثابت و سفتکن
| ویژگی | هرزگرد ثابت | هرزگرد سفتکن |
|---|---|---|
| محل نصب | نقطه ثابت روی بدنه موتور | روی بازوی متحرک (فنری/هیدرولیکی) |
| قابلیت جابجایی | ندارد | دارد (بازی رفت و برگشتی برای تنظیم کشش) |
| مکانیزم داخلی | فقط بلبرینگ و قرقره | بلبرینگ، قرقره + فنر یا پیستون هیدرولیکی |
| قیمت در بازار | ارزانتر | گرانتر (به دلیل پیچیدگی قطعه) |
| دلیل اصلی خرابی | خرابی بلبرینگ | خرابی بلبرینگ یا ضعیف شدن/شکستن فنر داخلی |
علائم خرابی اختصاصی هرزگرد سفتکن
علاوه بر صدای جیرجیر بلبرینگ (که در هر دو مشترک است)، خرابی سفتکن نشانههای خاص خود را دارد:
- تسمه شل یا بیش از حد سفت: ناشی از ضعیف شدن یا قفل کردن فنر سفتکن.
- کج شدن بازوی سفتکن: که باعث میشود تسمه از روی فولیها خارج شود.
- صدای تقتق مداوم:
نتیجهگیری
هرزگرد ثابت کار هدایت مسیر را انجام میدهد، در حالی که هرزگرد سفتکن ضامن بقا و کارکرد بدون نقص تسمه با تنظیم مداوم فشار است. هنگام سرویس دورهای خودرو، بررسی سلامت هر دو قطعه برای تضمین ایمنی و کارکرد نرم موتور الزامی است.